જાણો ભારતમાં વાહનો શા માટે ડાબી બાજુ અને અમેરિકા સહિત અન્ય દેશોના જમણી બાજુ ચાલે છે

0
1072
views

ભારતમાં વાહનો સડકની ડાબી બાજુ ચાલે છે અને મોટર કાર ના સ્ટેરીંગ જમણી બાજુ હોય છે. જ્યારે અમેરિકા સહિત મોટાભાગના પશ્ચિમી દેશોમાં વાહનો સડકની જમણી બાજુ ચાલે છે અને મોટર કારના સ્ટેરીંગ ડાબી બાજુ હોય છે. પરંતુ શું તમને તેની પાછળનું કારણ ખબર છે? જો તમને પણ આ પ્રશ્નનો જવાબ માલૂમ ન હોય તો આ આર્ટીકલ વાંચ્યા બાદ તમે અવશ્ય જાણી જશો કે ભારતમાં વાહનો સડકની ડાબી બાજુ શા માટે ચાલે છે અને અમેરિકામાં જમણી બાજુ શા માટે ચાલે છે.

સડક પર ચાલવાના નિયમોની શરૂઆત

વિશ્વના બધા જ દેશોમાં સડક પર ચાલવા સંબંધિત નિયમો ની શરૂઆત અલગ અલગ સમયમાં થઈ હતી. પરંતુ તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે જુના જમાનામાં વિશ્વના મોટાભાગના દેશો સડકની ડાબી બાજુ ચાલવાની જ પરંપરા હતી અને ૧૮મી સદીમાં પહેલી વખત સડકની જમણી બાજુ ચાલવાની પરંપરાની શરૂઆત થઈ.

સડક પર ચાલવાના સંબંધિત નિયમોનું પહેલું વાસ્તવિક પુરાતાત્વિક સાક્ષ્ય રોમન સામ્રાજ્ય થી પ્રાપ્ત થયું હતું. એ સાબિતીઓના અધ્યન પરથી માલુમ પડ્યું કે રોમન સામ્રાજ્યના નાગરિકો સડકની ડાબી બાજુ ચાલતા હતા. આ વાતનો કોઈ સ્પષ્ટ પ્રમાણ ઉપલબ્ધ નથી કે રોમન સામ્રાજ્યના લોકો સડકની ડાબી બાજુ જ શા માટે ચાલતા હતા, પરંતુ સમગ્ર મધ્યકાળ દરમિયાન સડકની ડાબી બાજુ ચાલવાની જ પરંપરા હતી.

મધ્યકાળ દરમિયાન સડકો પર ચાલુ યાત્રીઓ માટે હંમેશા સુરક્ષિત હતું નહીં અને તેઓને સડકની બીજી તરફથી આવતા ડાકુ તથા લૂંટારાઓ થી પણ બચવાનું હતું. કારણ કે મોટા ભાગના લોકો જમણા હાથથી કામ કરવાવાળા હોય છે, જેના લીધે સડકની ડાબી બાજુ ચાલવાથી તલવાર બાજી પોતાના જમણા હાથમાં તલવાર રાખી શકતા હતા અને દુશ્મનો ઉપર આસાનીથી હુમલો કરી શકતા હતા. તે સિવાય સડકની ડાબી બાજુ ચાલતા સમય લોકો માર્ગમાં મળતા પોતાના સંબંધી તથા મિત્રોને જમણા હાથથી આસાનીથી દુઆ સલામ કરી શકતા હતા.

૧૩૦૦ ઇસ્વી માં પોપ બોનીફેસ અષ્ટમ એ આદેશ આપ્યો કે દુનિયાના વિભિન્ન દેશોમાંથી રોમ તરફ આવતા લોકો પોતાની યાત્રા દરમિયાન સડકની ડાબી બાજુ ચાલવાના નિયમનું પાલન કરવું જોઈએ. ત્યારબાદ સત્તરમી સદીના અંત સુધીમાં લગભગ બધા જ પશ્ચિમી દેશો સડકની ડાબી બાજુ ચાલવાના નિયમો નુ અનુસરણ કરવા લાગ્યા.

પહેલી વખત જમણી બાજુ ચાલવાના નિયમ ની શરૂઆત

૧૮મી શતાબ્દીમાં સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં “ટીમસ્ટર્સ” ની શરૂઆત થઇ હતી. આ એક મોટું વૈગન હતું, જેને ઘોડાની એક ટીમ ખેંચતી હતી. આ વૈગનો પર ડ્રાઇવરોને બેસવા માટે સીટ આવતી નહીં. જેના કારણે ડ્રાઇવર સૌથી જમણા ઘોડા પર બેસતો હતો અને ડાબા હાથ થી ચાબુક દ્વારા બધા ઘોડા ને નિયંત્રિત કરતો હતો. પરંતુ તેના કારણે અમેરિકી લોકોને સડકની ડાબી બાજુ ચાલવાના નિયમો માં બદલાવ કરવો પડ્યો અને તે સડક પર જમણી બાજુ ચાલવાના નિયમોનુ અનુસરણ કરવા લાગ્યા.

આ બદલાવ નું મુખ્ય કારણ એ હતું કે સૌથી ડાબી બાજુ ઘોડા પર બેસીને સડક પર જમણી બાજુ ચાલતા આ સમયે પાછળથી અથવા આગળ થી આવતા વૈગનો પર નજર રાખવી આસાન હતી. ૧૭૯૨માં સર્વપ્રથમ અમેરિકાએ પેન્સિલ્વેનિયા પ્રાંતમાં સડક પર જમણી બાજુ ચાલવાના નિયમોને લાગુ કર્યા અને ૧૮મી સદીના અંત સુધીમાં આ નિયમ સમગ્ર સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા અને કેનેડામાં અનુસરણ કરવામાં આવવા લાગ્યો.

યુરોપીય દેશોમાં જમણી બાજુ ચાલવાના નિયમોની શરૂઆત

યુરોપીય દેશોમાં સર્વપ્રથમ ફ્રાન્સ દ્વારા બાળકની જમણી બાજુ ચાલવાના નિયમોને લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ ફ્રાન્સે આ નિયમને શા માટે લાગુ કર્યો તેના સંબંધિત સ્પષ્ટ કારણોની જાણકારી ઉપલબ્ધ નથી. અમુક લોકોનું કહેવું છે કે ફ્રાંસીસી ક્રાંતિકારી પોપના આદેશોનું પાલન કરવા માંગતા ન હતા. જેના લીધે તેઓએ આ નિયમોનુ અનુસરણ કર્યું. એક માન્યતા એવી પણ છે કે ફ્રાંસીસી અંગ્રેજો દ્વારા ઉપયોગ કરવામાં આવતા નિયમો નુ અનુસરણ કરવા માંગતા ન હતા. તે સિવાય અમુક લોકોનું માનવું છે કે સડક પર જમણી બાજુ ચાલવાના નિયમો ની શરૂઆત નેપોલિયન એ કરી હતી.

બાદમાં નેપોલિયને આ પ્રણાલીને એ બધા જ દેશોમાં ફેલાવી જેમાં તેણે વિજય પ્રાપ્ત કર્યો હતો. નેપોલિયનના પરાજિત થયા બાદ પણ જે દેશોમાં તેણે જીત મેળવી હતી, તેમાંથી મોટાભાગના દેશોએ સડકની જમણી બાજુ ચાલવાની પ્રણાલીને ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. આ દેશોમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ જર્મની હતું, જેણે ૨૦મી શતાબ્દીમાં ઘણા યુરોપીય દેશો પર કબ્જો કર્યો અને એ દેશોમાં સડક પર જમણી બાજુ ચાલવાની પ્રણાલી લાગૂ કરી.

ભારતમાં સડકની ડાબી બાજુ ચાલવાના નિયમોના અનુસરણનું કારણ

અમેરિકાની જેમ ઇંગ્લેન્ડમાં ક્યારે પણ ઘોડાથી ખેંચવામાં આવતા વૈગનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નહોતો. કારણકે લન્ડન અને અન્ય બ્રિટિશ શહેરોમાં નાની અને ટૂંકી ગલીઓમાં આ વૈગનોને ખેંચવા શક્ય ન હતા. તે સિવાય ઇંગ્લેન્ડ પર ક્યારેય પણ નેપોલિયન અથવા જર્મનીએ વિજય પ્રાપ્ત પરીઓના હતો. જેના કારણે ઇંગ્લેન્ડ ઉપર જર્મની ની સંસ્કૃતિ અને નિયમો લાગુ થઈ શક્યા નહીં.

એ જ કારણ છે કે ઇંગ્લેન્ડમાં હંમેશા સડકની ડાબી બાજુ ચાલવાના નિયમો નું પાલન કરવામાં આવે છે અને ૧૭૫૬માં ઇંગ્લેન્ડમાં તેને અધિકારીક કાયદાનું રૂપ આપવામાં આવ્યું. અર્થાત ઇંગ્લેન્ડે પણ પોપટ દ્વારા આપવામાં આવેલા આદેશોનું પાલન કર્યું હતું.

હવે દુનિયામાં જેમ બ્રિટિશ સામ્રાજ્યનો વિસ્તાર થયો, સડક પર ડાબી બાજુ ચાલવા સંબંધિત નિયમો નુ અનુસરણ બધા બ્રિટિશ શાસિત પ્રદેશોમાં થવા લાગ્યું. ભારતમાં પણ ૨૦૦ વર્ષ સુધી અંગ્રેજોએ શાસન કર્યું હતું, જેના કારણે ભારતમાં પણ સડક પર ડાબી બાજુ ચાલવાના નિયમોનું પાલન કરવામાં આવે છે. આ પ્રકારે તમે કહી શકો છો કે ભારતમાં ડાબી બાજુ ચાલવાના નિયમોની શરૂઆત અંગ્રેજોએ કરી હતી. સડક પર ડાબી અથવા જમણી બાજુ ચાલવા સંબંધિત નિયમોનુ અનુસરણ કરનાર દેશોની વર્તમાન સ્થિતિ નીચે ફોટામાં દર્શાવવામાં આવેલ છે.

વર્તમાન સમયમાં સમગ્ર દુનિયામાં કુલ ૧૬૩ દેશોમાં સડક પર જમણી બાજુ ચાલવાના નિયમો નુ અનુસરણ કરવામાં આવે છે, જ્યારે ૭૬ દેશોમાં સડકની ડાબી બાજુ ચાલવાના નિયમોનુ અનુસરણ કરવામાં આવે છે. બ્રિટન, આયર્લેન્ડ, માલ્ટા અને સાયપ્રસ ને બંધ કરીને બધા જ યુરોપિયન દેશોમાં સડકની જમણી બાજુ ચાલવાના નિયમો નુ અનુસરણ કરવામાં આવે છે. ચીનમાં સડકની જમણી બાજુ ચાલવાના નિયમો નુ અનુસરણ કરવામાં આવે છે, પરંતુ ચીનના આધિપત્ય વાળા હોંગકોંગ અને મકાન સડકની ડાબી બાજુ ચાલવાના નિયમોનુ અનુસરણ કરવામાં આવે છે.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here